Podsumowanie dnia - 10 marca 2011

Na dzień dobry super wiadomości - ceny wody o 20% w górę, a Rzeczpospolita donosi, że w urzędach pracy było zarejestrowanych w styczniu prawie 39 tys. absolwentów do 27. roku życia - niemal dwa razy więcej niż w najlepszym dla nich 2007 roku


Jak ostrzega Rzeczpospolita, na skutek posunięć rządu ws OFE - czyli wyeliminowania z rynku poważnego gracza - ceny polskich obligacji będą bardziej narażone na globalne zawirowania i nastroje panujące wśród inwestorów - jeśli sytuacja w Polsce bądź na świecie będzie się pogarszała, zażądają oni wyższej ceny za kupno polskich papierów wartościowych. Tymczasem była prezes ZUS, Aleksandra Wiktorow, wpisała się w nurt "robienia rządowi dobrze ustami" i stwierdziła w Sygnałach Dnia, że od początku była przeciwna "tak dużym składkom do OFE" - jej zdaniem alternatywą dla ograniczenia OFE był wzrost podatków.
Jerzy Buzek skomentował z kolei w radiu TOK FM, że ograniczenie wysokości składek powinno być tymczasowe i trwać od 2 do 4 lat - potem należy wrócić do znacznego finansowania, ponieważ "to są nasze pieniądze".
A opozycja? Lewica ma całą awanturę głęboko w poważaniu, a PiS, jak to ma w zwyczaju, odpowiada tandetnym spotem i podcinaniem gałęzi, na której siedzą - w tym przypadku krytyką Balcerowicza. Balcerowicz zaś postuluje zorganizowanie telewizyjnej debaty w sprawie OFE. Nie przeceniałbym jednak realnego wpływu wyników tej debaty na decyzje rządu - jakiekolwiek by te wyniki były.


Ministerstwo Finansów poinformowało, że projekt ustawy wprowadzającej nowy podatek bankowy trafi do konsultacji w przyszłym tygodniu.


Według ustawy przygotowanej przez MG, podatnik, który otrzymał niekorzystną interpretację podatkową będzie mógł wystąpić do Ministerstwa Finansów, jeżeli inna izba wydała w podobnej kwestii interpretację korzystną.


Ministerstwo infrastruktury rozważa zaniechanie pobierania opłat za przejazd autostradami, by nie stracić dofinansowania z funduszy unijnych.
Ruszył drugi etap gruntownej przebudowy drogi krajowej nr 1 we Włocławku (woj. kujawsko-pomorskie).
PKP PLK złożyły do Urzędu Transportu Kolejowego projekt stawek opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej w rozkładzie jazdy 2011/2012. Będzie on obowiązywał przez rok od 11 grudnia br.


W ramach najnowszego planu ochrony klimatu UE chce narzucić budowę elektrowni węglowych z kosztownymi instalacjami CCS. Takie działanie ewidentnie pogorszy i tak nie najlepszą sytuację w Polskim górnictwie; zdaniem Kazimierza Grajcarka, przewodniczącego Sekretariatu Górnictwa i Energetyki NSZZ Solidarność "już teraz w sektorze paliwowo-energetycznym z winy pracodawców dialog społeczny legł w gruzach, dlatego związki zawodowe muszą korzystać z drastycznych rozwiązań, jakim są spory zbiorowe, strajki i manifestacje". Jacek Piechota, były minister gospodarki, odpowiada z kolei, że teraz jest najlepszy czas dla Jastrzębskiej Spółki Węglowej na prywatyzację poprzez giełdę. W przeciwnym razie związkowców czeka prawdopodobnie bolesna lekcja pod tytułem "z pustego i Salomon nie naleje".
Tymczasem, jak wynika z komentarzy do przygotowanego przez Komisję Europejską harmonogramu przejścia do gospodarki niskoemisyjnej, wadami projektu są: brak analizy skutków głębokich redukcji emisji gazów cieplarnianych dla poszczególnych państw członkowskich oraz mało realistyczna wizja niemal całkowitej eliminacji emisji z sektora elektroenergetycznego.


Zdaniem MSP, ustawa o świadczeniach przyznawanych osobom, których dotyczyła nacjonalizacja, nie może być uchwalona, gdyż mogłoby to spowodować przekroczenie wyznaczonej przez UE bariery długu publicznego w stosunku do PKB. W ten sposób po raz kolejny ludzie wywłaszczeni za czasów PRL zostają zostawieni na przysłowiowym lodzie.


MEN chce zlikwidować Centralną Komisję Egzaminacyjną, okręgowe komisje egzaminacyjne oraz kuratoria w dotychczasowej formie i podzielić ich zadania między nowe instytucje i urząd wojewódzki - doprowadzi to do centralizacji kontroli nad jakością kształcenia. CKE ma być zastąpione Krajowym Ośrodkiem Jakości Edukacji, a w każdym województwie z połączenia okręgowych komisji egzaminacyjnych oraz części pracowników kuratoriów mają powstać regionalne ośrodki jakości edukacji, które zajmą się egzaminami i sprawdzaniem pracy szkół, a także centra informacji edukacyjno-zawodowej. Ustawa daje też m.in. możliwość posyłania dwulatków do przedszkoli czy tworzenia szeroko krytykowanych "grup szkół" na terenie gminy. Projekt trafił do konsultacji 9 marca. [Skrót]


25-latek z wyrokiem sądowym dostał kontrakt na 39 tys. zł i program dzięki podszyciu się w e-mailu pod protegowanego Kancelarii Prezydenta Bronisława Komorowskiego. Zarząd TVP został skompromitowany, a główny bohater twierdzi, że była to z jego strony "prowokacja" - grozi mu 5 lat za identity theft. Tymczasem najwyraźniej w ramach moralnego zadośćuczynienia podatnikowi za ten skandal, w programie "Mam inne zdanie" nie pojawił się materiał o kupowaniu głosów w Wałbrzychu przez polityków PO oraz aferach hazardowej i gruntowej. W studiu mieli dyskutować m.in. Julia Pitera, minister ds. walki z korupcją, Mariusz Kamiński, były szef CBA, Janusz Kaczmarek, były szef MSWiA, prof. Andrzej Zybertowicz, Tomasz Kaczmarek (agent Tomek), dziennikarka lokalnej telewizji badająca sprawę Wałbrzycha - kilka godzin przed emisją programu zapadła decyzja, że felietonu o Wałbrzychu nie będzie. Tymczasem KRRiT przyjęła strategię na lata 2011-2013. Priorytetami regulatora mają być wolność słowa , media publiczne, przejście z emisji analogowej na cyfrową i wdrożenie dyrektywy Unii Europejskiej o audiowizualnych usługach medialnych. Dziennikarze wypowiedzieli się na temat wad i zalet swojego zawodu, wymieniając na liście tych pierwszych m.in. upolitycznienie mediów. Na liście problemów o dziwo zabrakło kwestii zagrożenia życia w przypadku dziennikarzy śledczych.


Ponad 40 proc. polskiej struktury energetycznej ma więcej niż 30 lat - eksperci uważają, że modernizacja tych sieci jest niezbędna, ale i opłacalna, o ile zainwestuje się od razu w sieci inteligentne. Andrzej Modzelewski, dyrektor ds. rozwoju w RWE Polska, uważa jednak, że przy poziomie cen energii elektrycznej notowanym na europejskich giełdach nie ma żadnych bodźców inwestycyjnych.


Podczas XVI Sprawozdawczego Zebrania Delegatów SSP Iustitia podjęta została uchwała, w której po raz pierwszy zwrócono uwagę na zasadniczą wadę systemu sądownictwa, jaką jest całkowite ignorowanie kwestii czasu potrzebnego sędziemu na prawidłowe wykonywanie ciążących na nim obowiązków.


Fedak chce dodatkowy miliard złotych na waciki i dla protegowanych PSL na "walkę z bezrobociem".


Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji chce do 2012 roku wydać 10 mln. zł. na 16 miasteczek w ramach projektu "Budujemy Miasteczka Ruchu Drogowego".


Nowe Wapno zupełnie opuszczone przez państwo - burmistrz obronił pocztę.


Ruch Autonomii Śląska chce aby konstytucja umożliwiała powstawanie autonomicznych województw.


Rostowski o deficycie finansów publicznych.


Wg raportu ABW, ok. 300 dyplomatów akredytowanych w Polsce to oficerowie obcych służb specjalnych.


Rząd chce zaproponować przepisy mające przekonać zagraniczne sklepy internetowe, które nie chcą sprzedawać towarów klientom z Polski.


8 marca egipskie kobiety zgromadziły się na placu Tahrir, domagając się równych praw oraz zakończenia molestowania seksualnego. Przeciwko nim wystąpił tłum mężczyzn, który odpychał demonstrantki i krzyczał, aby "wróciły do domu – tam, gdzie ich miejsce".


Polska ostrożna z uznaniem nowych władz Libii.


"Być może" nie grozi nam eksodus kilkuset tysięcy obywateli po otwarciu nowych rynków pracy.


Radni PO krytykują MPK w Krakowie.


Szwajcaria "zbyt wolno wspiera Polskę". LOL.


Samoloty VIPów będą cywilne. Niejako powiązane - był drugi pogrzeb Lecha Kaczyńskiego.


"Społeczna przedsiębiorczość się opłaca".


Przewozy Regionalne ze stratą 140-170 mln.


Przetarg na furgonetki dla policji ze wskazaniem?


MSP rozważa kontrolowaną upadłość LOTu.


W Kalifornii walczą o delegalizację obrzezania niemowląt.


Szwedzi i Duńczycy rozważają rezygnację ze znaczków pocztowych na rzecz kodów SMS.


Garść ciekawostek o WikiLeaks.

Podsumowanie dnia - 9 marca 2011

Platforma Obywatelska deklaruje dyscyplinę obecności i głosowania w związku z sejmowymi pracami nad zmianami w systemie emerytalnym - wbrew krytyce ze strony Leszka Balcerowicza i apelom BCC, który ostrzega jednocześnie, że poprze propozycje prof. Krzysztofa Rybińskiego dot. złożenia pozwu zbiorowego przeciwko Skarbowi Państwa (pomysł skrytykowany przez Roberta Gwiazdowskiego) oraz zaskarżenie ustawy do Trybunału Konstytucyjnego. Tymczasem zmiany w OFE popiera J.K. Bielecki. Wg doradcy prezydenckiego - Jana Lityńskiego - nie należy spodziewać się prezydenckiego weta.


Prezydenci największych miast zebrali się w Warszawie aby zaprotestować przeciw ograniczeniu deficytów samorządów, niezależnie od zaciągniętych do tej pory długów. Zarządcy m.in. Wrocławia, Krakowa i Poznania argumentują, że to rząd swoimi decyzjami doprowadził samorządy do długów i sam odpowiada na 94% długu publicznego. Protestujący deklarują, że próby ingerencji ze strony Rostowskiego spotkają się ze zgłoszeniem do Trybunału Konstytucyjnego. Samorządowcy chcą również zawieszenia grudniowego rozporządzenia ministra finansów w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego. Rządowe pomysły krytykuje także Mariusz Poznański, przewodniczący Związku Gmin Wiejskich RP, który ostrzega, że gminy wiejskie z coraz większym trudem mogą wykonywać zadania wobec własnych mieszkańców.


Dzień upłynął pod znakiem problemów z infrastrukturą drogową. Przy budowie A4 odnotowuje się opóźnienia rzędu 2-3 miesięcy. Jako przyczyny podawane są badania archeologiczne wstrzymujące wykonanie robót, ulewne deszcze w... pierwszym półroczu ubiegłego roku. Największe opóźnienia występują na odcinkach: Tarnów-Dębica, Rzeszów-Jarosław oraz Rzeszów Centralny-Rzeszów Zachodni.
Co ciekawe, w związku z przedłużeniem terminów i wzrostem kosztów wykonawcy A4 złożyli roszczenia wobec GDDKiA, który już teraz zapowiada odrzucenie roszczenia Polimex-Mostostalu (odcinek od Rzeszowa do Jarosławia), który domaga się przesunięcia terminu oddania drogi o 200 dni m.in. z powodu występowania na budowanym fragmencie chronionego gatunku żab.
Dyrekcja zapowiada też do 15 kwietnia szczegółowy przegląd gwarancyjny drogi ekspresowej S8 w Warszawie - efekt prasowych doniesień o katastrofalnym stanie trasy już dwa miesiące po otwarciu.
Na osłodę, zarządca blisko 10-kilometrowego odcinka autostrady A4 między Katowicami a węzłem Brzęczkowice w Mysłowicach informuje, że przejazd przezeń pozostanie bezpłatny.


Na skutek decyzji MSP inwestorzy mogą składać odpowiedzi na zaproszenie do negocjacji w sprawie kupna akcji Grupy Lotos nie do 18 marca, a do 29 kwietnia. "Rzeczpospolita" podejrzewa, że może to mieć związek z faktem, że jedyne poważne oferty pochodzą ze strony Rosjan.


W efekcie podwyżek podatków i globalnego trendu rosną ceny paliwa i produktów spożywczych - ceny cukru potrafią już osiągać poziom nawet 7,50 PLN. W efekcie polskie ceny są obecnie wyższe niż niemieckie. Analitycy spodziewają się, że tendencja ta może doprowadzić do zamieszek podobnych tym w krajach arabskich.


Pojawia się nowy podatek, tzw. śmieciowy.


PO chwali się silną pozycją Polski w Unii Europejskiej, reaktywacją polskiej polityki wschodniej oraz aktywność w zakresie polityki bezpieczeństwa, a wizerunkowo usiłuje poprzeć ten fakt dyplomem MSZ dla Andżeliki Borys. Niestety, w koncercie życzeń zabrakło wyjaśnienia skąd olbrzymiej skali porażka w stosunkach z Białorusią, skutkująca w praktyce uniemożliwieniem realizowania pani Borys jej celów, próżno też szukać wyjaśnienia francuskich nacisków na Polskę w kierunku integracji z Rosją oraz ograniczania polskiego wpływu na unijny budżet.


Minister Infrastruktury skierował do konsultacji społecznych projekt "Wieloletniego Programu Inwestycji Kolejowych 2010-2013". Tymczasem 21 marca kolejarskie związki zawodowe zorganizują manifestację przez Urzędem Marszałkowskim w Katowicach, w reakcji na plany likwidacji około 100 pociągów regionie, co zdaniem związkowców spowoduje zwolnienie ponad 600 pracowników Śląskiego Zakładu Przewozów Regionalnych. Związkowcy podnoszą również m.in. argument o zablokowaniu dostępu do połączeń kolejowych dla mieszkańców mniejszych miejscowości.

Za niekonstytucyjne uznane zostało przez TK rozporządzenie z 1999 r. o zwrocie kosztów kształcenia w Krajowej Szkole Administracji Publicznej przez słuchaczy, którzy nie ukończyli kształcenia lub po ukończeniu szkoły nie pracowali w administracji państwowej. Jednocześnie, ze względu na podłoże formalne zastrzeżeń, sam zwrot kosztów sędziowie uznali za zasadny.

NATO nie zamierza interweniować w Libii, jednak jej siły są przygotowane na odpowiedź na rozwój wydarzeń w sposób krótkoterminowy. Tymczasem ekonomista Nouriel Roubini ostrzega, że wzrost ceny ropy naftowej do 140 USD za baryłkę może wpędzić niektóre dojrzałe gospodarki na powrót w recesję (o kruchym podłożu "zdrowienia" gospodarki mówi również Albert Edwards). Decyzja NATO raczej nie pomoże odsunąć tego ryzyka. W kontekście powyższego interesujący jest fakt, że dolar amerykański zwiększył swoją wartość w stosunku do Euro.
Kwalifikacja zamiast poboru - już od 4 kwietnia. Tymczasem stan polskiej armii może doprowadzić do odwołania warszawskiej defilady z okazji rocznicy NATO, kiedy to do stolicy przyjechać ma sekretarz generalny paktu.
Szymon Majewski w programie satyrycznym parodiuje Szewacha Weissa, jednego z tych Żydów, którzy walczą z negatywnymi stereotypami na temat Polaków. Głupota, czy...?
Do piątku (11 marca) Krakowianie mogą zgłaszać kandydatury do Samorządowego Konkursu Nastolatków "8 Wspaniałych", którego celem jest promowanie pozytywnych postaw dzieci i młodzieży oraz upowszechnianie wolontariatu.
Inne:Zapewnione finansowanie strategicznych gazociągówBędzie Państwowy Egzamin Nauczycielski?Niszczeją oświęcimskie zabytki z listy UNESCOUKE chce wyeliminować nieuczciwe loterieUSA chce danych pasażerów europejskich linii lotniczych"Z punktu widzenia historyka ryzyko wojny Chin z USA jest wysokie""Czwarte P to nie prokurator, a polityka"Kraków chce zakazać stawiania budynków na osuwiskachNie będzie licytacji majątku mysłowickiej spółki wodociągowejCiepło na drodze przetargu, szansą na niższe ceny?Wiceminister Budzanowski: baza w Gdańsku jest Polsce potrzebna

Czekając na Godota

Często spotykam się z pewnego rodzaju niezrozumieniem ze strony znajomych mieszkających od urodzenia w mieście. Pochodzę z małej miejscowości, a problemy jakie obserwuję na prowincji są zupełnie abstrakcyjne, niezrozumiałe dla osoby, która całe życie wychowała się w miejscu posiadającym komunikację miejską, dostęp do Internetu, czy rozwiniętą infrastrukturę elektryczną. Celowo nie użyłem zaklęcia "na najwyższym światowym poziomie", ponieważ byłoby to kłamstwem - różnice pomiędzy krajami rozwiniętymi, a Rzeczpospolitą wyglądają podobnie jak różnice pomiędzy polskimi aglomeracjami, a resztą kraju.

Mieszkam w małej miejscowości na Mazowszu. Od najbliższego miasta powiatowego moja mieścina oddalona jest o ok. 20 km, a więc mniej więcej tyle ile wynosi odległość z jednego końca Warszawy, czy Krakowa na drugi. Takie odległości pomiędzy ośrodkami handlu i zakładami przemysłowymi w połączeniu z niską gęstością zaludnienia sprawiają, że bezrobocie jest bardzo duże. Ludzie, którzy nie mają ochoty marnować czasu na oglądanie telewizji i stanie cały dzień pod budką z piwem (bo o takie rozrywki jak pójście do kina jest trudno), muszą się przemieścić z miejsca zamieszkania do pracy, a te 20 km proszę potraktować jako odległość umowną, ponieważ do lokalnych zakładów przyjeżdżają ludzie aż z Radomia - niegdysiejszego miasta wojewódzkiego.

Problemem jednak nie jest sama odległość i gęstość zaludnienia, bo to raczej fakt zastany, który trudno zmienić ustawą, czy dekretem. Chociaż jak pokazuje historia takie przymusowe migracje się zdarzały, ale miały one raczej więcej wspólnego z zawieruchą wojenną i powojenną niźli z troską o sytuację materialną obywateli. Zagadnieniem, na które faktycznie wpływ ma państwo, władze państwowe i samorządowe, jest rozwój infrastruktury i komunikacji na terenach, które mają problem z dostępem do pracy i innych form spędzania wolnego czasu niż wspomniane wcześniej topienie smutków w kieliszku.

O tym, że infrastruktura drogowa jest w fatalnym stanie nie muszę w zasadzie przypominać, ponieważ każdy użytkownik dróg w Polsce zdaje sobie sprawę ze stanu jaki panuje od lat w tej dziedzinie, i to mimo przyspieszenia w tym aspekcie z powodu przygotowań do finałów Euro 2012. W związku z tym, że inwestycje w drogi lokalne, czy nawet wojewódzkie nie zostały włączone do projektu modernizacji państwa, projekt Euro 2012 nie ma żadnego wpływu na sytuację polskiej prowincji. Autostrady i obwodnice, które powstaną przed czy po roku 2012, będą służyły w istocie w znacznej większości do komunikacji pomiędzy dużymi ośrodkami takimi jak Gdańsk, Poznań, czy Katowice. Nie znaczy to oczywiście, że jestem przeciwnikiem postępu w tej dziedzinie - to sprawa równie istotna co ta, o której piszę w niniejszym artykule. Warto wspomnieć, że np. podróż koleją z Rzeszowa do Warszawy odbywałaby się zdecydowanie szybciej (o godzinę, może dwie) jeśliby istniało takie bezpośrednie połączenie.

Jeśli chodzi o komunikację na prowincji sytuacja jest absurdalna do tego stopnia, że zahacza o czarny humor. Niedawno w Nowym Mieście nad Pilicą miał miejsce słynny wypadek samochodu dostawczego, który to samochód nie wiadomo czemu wszystkie media w komunikatach informacyjnych określały mianem "busa". Z busem przystosowanym do przewożenia ludzi (czy nawet zwierząt) miał on tyle wspólnego co taboret z krzesłem elektrycznym. Jednak z jakiegoś powodu Ci ludzie zdecydowali się na podróż do pracy w takich warunkach. Powód ten to oczywiście koszt przejazdu, który ze względu na duże odległości jest zdecydowanie wyższy od dojazdu do pracy w gęsto zaludnionej Warszawie. Na domiar złego na Mazowszu nie funkcjonuje kolej, ponieważ albo jej nigdy nie było (ach ta Kongresówka), albo nieużywane tory zardzewiały po czym zostały rozkradzione przez "zbieraczy złomu".

Na koniec zostawiłem historię, która przydarzyła mi się wczoraj. Otóż jak zawsze w dzień roboczy czekałem na autobus do Grójca po godzinie 8:00 (jak większość ludzi dojeżdżających tą trasą mam wykupiony bilet miesięczny w grójeckim PKS-ie.). Z rozkładu jazdy wynika, że w dni robocze kursują przed godziną dziewiątą dwa autobusy tej linii. Proszę sobie wyobrazić zdziwienie ludzi zebranych na przystanku, marznących w siarczystym mrozie i czekających blisko dwie godziny na autobus do pracy niczym na becketowskiego Godota. Dziś dowiedziałem się, że te dwa połączenia zostały zlikwidowane na czas ferii zimowych. Okazuje się, że autobusami podróżuje tylko młodzież, a Ci ludzie czekający na przystanku siedzieli tam dla relaksu.

Oczywiście w tym czasie przejeżdżały autobusy do Grójca, ale PKS jest firmą skonstruowaną w podobny sposób co PKP i w podobny sposób rozdrobnioną. Jeszcze dwa lata temu mógłbym wsiąść do autobusu należącego np. do PKS w Końskich i dojechać do Grójca na bilecie miesięcznym kupionym na dworcu PKS w Grójcu. Dziś, mimo że obie firmy są spółkami skarbu państwa, aby dojechać do Grójca trzeba zapłacić przewoźnikowi z Końskich, którego nie obchodzi bilet kupiony u "konkurencyjnego" przewoźnika, mimo że właściciel jest ten sam i to na dodatek jest nim polski podatnik.

Pragnę również uświadomić wszystkim miastowym, że na prowincji brak prądu trwający kilka godzin zdarza się średnio co dwa tygodnie. I nie informuje o tym na czerwonym pasku TVN24 tudzież inna Superstacja - bo w sumie po co?

Link do artykułu na stronie autora.

Fotoradary niegroźne dzięki urzędnikom

Straż nie złapie nas już na fotoradar: "Po raz pierwszy bałagan w resorcie ministra Cezarego Grabarczyka przysłuży się Polakom. Przez nieudolność urzędników straż miejska w całym kraju nie może od 1 stycznia łapać kierowców na fotoradar. wiadomosci.wp.pl"

Prywatna kolej lepsza? Nie do wiary, co?

Portal Samorządowy pyta w tytule jednego z newsów: "Prywatna kolej lepsza?". W treści czytamy: "Nowy rozkład jazdy wprowadził w styczniu prywatny przewoźnik kolejowy Arriva RP, który obsługuje część połączeń w regionie kujawsko-pomorskim. Pociągów jest więcej, kursy są lepiej dopasowane do potrzeb pasażerów."

Czy ktoś ma jeszcze wątpliwości, że państwowi przewoźnicy to niewydolne molochy, nie posiadające racji bytu w większości przypadków?

Źródło: Portal Samorządowy

"Państwowe, czyli niczyje", odc. 1 - zaginione wagony IC

Zaginione wagony InterCity.

Jak pisze autor nagrania: "Pasażerowie gniotą się w pociągach, jeżdżą starymi szrotami po Przewozach Regionalnych, jak 111A, gdy tymczasem na największej i prestiżowej wagonowni stoją w krzakach dziesiątki wagonów, w tym wiele nowoczesnych, z klimatyzacją i dopuszczeniem na 200km/h... Stoją i wrastają w szyny."

Prywatna firma, która pozwalałaby sobie na tego rodzaju marnotrawstwo już dawno wyleciałaby z rynku z hukiem słyszalnym w państwach ościennych. Państwowych molochów prawa rynku jednak zwyczajnie nie dotyczą.